Mirasın Reddi Nasıl Yapılır?

Mirasın reddi, mirasbırakanın ölümüyle kendiliğinden mirasçıya geçen terekenin kabul edilmemesini sağlayan hukuki kurumdur. Uygulamada reddi miras olarak da ifade edilen bu yol, özellikle mirasbırakanın borçlarının malvarlığından fazla olduğu durumlarda önem taşır. Bununla birlikte mirasın reddi yalnızca borçlu terekeler bakımından kullanılabilen bir yol değildir. Yasal veya atanmış mirasçı, kanuni şartlara uymak kaydıyla mirası reddedebilir.

Türk miras hukukunda temel kural, mirasın ölüm anında kendiliğinden kazanılmasıdır. Mirasçının ayrıca “mirası kabul ediyorum” şeklinde bir beyanda bulunması gerekmez. Tereke, malvarlığı değerleriyle birlikte borçları da kapsayacak biçimde mirasçılara geçer. Bu sebeple borçlu bir mirasla karşılaşan kişinin yalnızca terekenin taşınmazlarını veya banka hesaplarını değil, aktif ve pasiflerinin tamamını değerlendirmesi gerekir.

Türk Medeni Kanunu'nun 605. maddesi yasal ve atanmış mirasçılara mirası reddetme hakkı tanır. Aynı düzenleme, mirasbırakanın ölüm tarihinde ödemeden aczinin açıkça belli veya resmen tespit edilmiş olması hâlinde mirasın reddedilmiş sayılacağını da öngörmektedir. Bu nedenle gerçek ret ile hükmen ret birbirinden ayrılmalıdır.

Mirasın Reddi Nedir?

Mirasın reddi, mirasçının kendisine kanunen geçen mirasın doğurduğu mirasçılık sonuçlarını kabul etmek istemediğini, kanunun öngördüğü usule uygun şekilde açıklamasıdır.

Burada en önemli hususlardan biri, mirasın yalnızca borçlarının reddedilememesidir. Mirasçı, “taşınmazları kabul ediyorum ancak kredi veya vergi borçlarını reddediyorum” şeklinde bir seçim yapamaz. Gerçek ret, mirasın tamamına yönelik ve kayıtsız şartsız olmalıdır.

Mirasın reddi sonucunda mirasçı yalnızca tereke borçlarından kurtulmaz. Aynı zamanda mirasbırakandan intikal edecek malvarlığı üzerindeki mirasçılık haklarını da kaybeder. Bu sebeple ret kararı verilmeden önce terekenin ekonomik durumu ve ret sonrasında miras payının kimlere geçeceği birlikte değerlendirilmelidir.

Mirasın Reddi Nasıl Yapılır?

Mirasın reddi nasıl yapılır? sorusunun gerçek ret bakımından cevabı Türk Medeni Kanunu'nun 609. maddesinde düzenlenmiştir. Mirasçı, ret iradesini Sulh Hukuk Mahkemesine sözlü veya yazılı olarak bildirir.

1. Mirasçılık durumu belirlenir. Öncelikle mirasbırakanın kim olduğu, ölüm tarihi, başvuracak kişinin mirasçılık sıfatı ve varsa diğer mirasçılar tespit edilmelidir.
2. Üç aylık sürenin başlangıcı hesaplanır. Yasal ve atanmış mirasçılar bakımından sürenin başlangıcı aynı değildir. Bu sebeple yalnızca ölüm tarihine bakılarak hesaplama yapılmamalıdır.
3. Tereke hakkında sahiplenici işlem yapılmamalıdır. Mirası reddetme ihtimali varsa terekeye ait araç, para, taşınmaz veya diğer değerler üzerinde olağan yönetimin dışına çıkan işlemlerden kaçınılmalıdır.
4. Sulh Hukuk Mahkemesine başvurulur. Mirasbırakanın son yerleşim yerindeki Sulh Hukuk Mahkemesine kayıtsız ve şartsız bir ret beyanı sunulur.
5. Ret beyanı tespit ve tescil edilir. Sulh hâkimi beyanı tutanakla tespit eder. Süresinde yapılan ret, mirasın açıldığı yer Sulh Hukuk Mahkemesindeki özel kütüğe kaydedilir.

Gerçek Ret ile Hükmen Ret Arasındaki Fark Nedir?

Miras hukukunda “reddi miras” denildiğinde iki farklı hukuki durum birbirine karıştırılabilmektedir. Bunlardan ilki mirasçının iradesine dayanan gerçek ret, ikincisi ise terekenin ölüm tarihinde belirli koşullarla borca batık olmasına bağlı hükmen ret hâlidir.

Reddi Miras Süresi Ne Kadardır?

Türk Medeni Kanunu'nun 606. maddesine göre miras kural olarak üç ay içerisinde reddedilebilir.

Yasal mirasçılar bakımından bu süre, mirasçı olduklarını daha sonra öğrendiklerini ispat etmedikçe mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten itibaren işlemeye başlar.

Vasiyetname ile atanmış mirasçılar bakımından ise üç aylık süre, mirasbırakanın ölüme bağlı tasarrufunun kendilerine resmen bildirildiği tarihten itibaren başlar.

TMK m.615 uyarınca önemli sebeplerin bulunması hâlinde Sulh Hukuk Hâkimi ret süresini uzatabilir veya yeni bir süre tanıyabilir. Ancak bu düzenleme olağan bir süre uzatma yöntemi değildir. Ret süresinin kaçırılması ihtimalinde bu istisnai düzenlemeye güvenilmesi ciddi hak kaybı yaratabilir.

Üç Ay İçinde Reddi Miras Yapılmazsa Ne Olur?

Yasal süre içerisinde mirası reddetmeyen mirasçı, TMK m.610 gereğince kural olarak mirası kayıtsız ve şartsız kazanmış olur.

Bunun sonucu yalnızca terekeye ait malların kazanılması değildir. Mirasbırakanın borçlarından kaynaklanan sorumluluk da gündeme gelebilir.

Bununla birlikte gerçek ret süresinin geçmiş olması, her dosyada bütün hukuki imkânların sona erdiği anlamına gelmez. Mirasbırakanın ölüm tarihinde ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş durumdaysa mirasın hükmen reddi ayrıca değerlendirilmelidir.

Hükmen Reddi Miras Nedir?

Türk Medeni Kanunu'nun 605/2. maddesine göre, mirasbırakanın ölüm tarihinde ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise miras reddedilmiş sayılır.

Gerçek retten farklı olarak hükmen rette mirasçının mutlaka üç aylık süre içerisinde Sulh Hukuk Mahkemesine giderek bir ret beyanında bulunması gerekmez. Kanun belirli koşullar altında mirasın reddedilmiş sayılacağını kabul etmektedir.

Uygulamada uyuşmazlık çoğu zaman mirasbırakanın alacaklılarının mirasçılara yönelmesi üzerine ortaya çıkar. Böyle bir durumda ölüm tarihi itibarıyla terekenin aktif ve pasiflerinin belirlenmesi önem taşır.

Hükmen ret kurumuna ilişkin resmî içtihat metinlerinde de mirasbırakanın ödemeden aczinin açıkça belli olması veya resmen tespit edilmiş bulunması hâlinde ayrıca bir ret iradesine ihtiyaç olmadığı kabul edilmektedir.

UYAP Mevzuat ve İçtihat – Hükmen ret hakkında yargı kararı

Reddi Miras Noterden Yapılır mı?

Hayır. Türk Medeni Kanunu m.609 kapsamında gerçek ret beyanının Sulh Hukuk Mahkemesine yöneltilmesi gerekir.

Noterden mirasçılık belgesi alınması, noter huzurunda “mirası istemiyorum” şeklinde bir açıklama yapılması veya aile içerisinde mirastan vazgeçildiğinin söylenmesi, kanundaki gerçek ret beyanının yerine geçmez.

Reddi Miras Davası Açmak Gerekir mi?

“Reddi miras davası” ifadesi günlük kullanımda ve uygulamada yaygın olmakla birlikte gerçek ret bakımından hukuki niteliği doğru belirlemek gerekir.

Gerçek ret, klasik anlamda bir davalıya karşı yöneltilen çekişmeli bir dava değildir. Esas olan mirasçının Sulh Hukuk Mahkemesine yaptığı tek taraflı ret beyanının tespit ve tescilidir.

Buna karşılık hükmen reddin tespiti gereken uyuşmazlıklarda, özellikle tereke alacaklılarının iddiaları bulunduğunda farklı bir yargısal süreç gündeme gelebilir. Bu iki yolun birbirine karıştırılmaması gerekir.

Terekeye Dokunmak Reddi Miras Hakkını Kaybettirir mi?

Evet. Bazı davranışlar ret hakkının kaybedilmesine neden olabilir.

TMK m.610'a göre ret süresi sona ermeden mirasçı olarak tereke işlemlerine karışan, terekenin olağan yönetimi niteliğinde olmayan veya mirasbırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli olmayan işlemler yapan ya da tereke mallarını gizleyen veya kendisine mal eden mirasçı artık mirası reddedemez.

Buna karşılık terekenin değer kaybetmesini önlemeye veya hak düşürücü süreleri korumaya yönelik zorunlu işlemler ile mirası sahiplenmek aynı şey değildir. İşlemin niteliği somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmelidir.

Mirası Reddeden Kişinin Payı Kime Geçer?

Türk Medeni Kanunu'nun 611. maddesine göre yasal mirasçılardan biri mirası reddederse onun payı, miras açıldığı anda kendisi sağ değilmiş gibi hak sahiplerine geçer.

Bu nedenle çocuk sahibi bir mirasçının ret beyanı, çoğu durumda onun altsoyunun mirasçılık durumunu gündeme getirir. Mirasın reddinden önce yalnızca mevcut borçların değil, reddin ardından mirasçılık zincirinin nasıl değişeceğinin de değerlendirilmesi gerekir.

Tüm Mirasçılar Reddi Miras Yaparsa Ne Olur?

Bu konuda internette en sık karşılaşılan yanlışlardan biri, bütün mirasçıların reddi hâlinde mirasın otomatik olarak Devlete geçeceğinin söylenmesidir.

TMK m.612'ye göre en yakın yasal mirasçıların tamamı tarafından reddedilen miras, Sulh Hukuk Mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir.

Tasfiye sonunda borçların ödenmesinden sonra artan bir değer bulunursa bu değer, mirası reddetmemişler gibi hak sahiplerine verilir.

Ayrıca TMK m.613'e göre altsoyun tamamının mirası reddetmesi hâlinde bunların payı sağ kalan eşe geçer. Bu sebeple reddin kimler tarafından yapıldığı önem taşır.

Çocuklar Adına Reddi Miras Nasıl Yapılır?

Mirasçılar arasında küçük çocuk veya kısıtlı bulunması durumunda temsil hükümleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Çocuk ile yasal temsilcisi arasında menfaat çatışması bulunup bulunmadığı, kayyım atanmasının gerekip gerekmediği ve kişinin vesayet altında bulunması hâlinde TMK m.463 kapsamında izin alınması gerekip gerekmediği somut olaya göre incelenmelidir.

Mirasın Reddinden Sonra Vazgeçilebilir mi?

Usulüne uygun biçimde yapılan ret, ciddi hukuki sonuçlar doğuran bir irade açıklamasıdır. Mirasçı yalnızca sonradan fikrini değiştirdiği gerekçesiyle ret beyanından serbestçe dönememektedir.

Yanılma, aldatma veya korkutma gibi iradeyi sakatlayan özel durumlarda farklı hukuki imkânlar gündeme gelebilir. Ancak bunlar istisnai niteliktedir ve her somut olay kendi koşulları içerisinde incelenmelidir.

Bu nedenle terekenin taşınmazları, banka hesapları, araçları ve borçları mümkün olduğunca değerlendirilmeden aceleyle ret beyanında bulunulmaması gerekir.

Alacaklılar Reddi Mirasın İptalini İsteyebilir mi?

Evet, belirli koşullarda mümkündür.

TMK m.617 uyarınca malvarlığı borçlarını karşılamaya yetmeyen bir mirasçı, alacaklılarına zarar vermek amacıyla mirası reddederse alacaklıları veya iflas idaresi, kendilerine yeterli güvence verilmediği takdirde ret tarihinden başlayarak altı ay içerisinde reddin iptalini talep edebilir.

Bu düzenleme, mirasın reddinin kişinin kendi alacaklılarından mal kaçırmak amacıyla kullanılmasını engellemeyi hedeflemektedir.

Mirasın Reddinde En Sık Yapılan Hatalar

• Üç aylık sürenin her olayda doğrudan ölüm tarihinden başladığını düşünmek,
• Reddi miras işleminin noterden yapılabileceğini sanmak,
• Gerçek ret ile hükmen reddi birbirine karıştırmak,
• Ret kararı verilmeden terekeye ait araç veya paralar üzerinde tasarrufta bulunmak,
• Yalnızca kendi ret işlemini düşünüp çocukların veya sonraki hak sahiplerinin durumunu değerlendirmemek,
• Terekenin aktif ve pasiflerini araştırmadan geri dönülmesi güç bir ret beyanında bulunmak,
• İcra takibi başladıktan sonra takip hukukuna ilişkin süreleri gözden kaçırmak.

Mirasın Reddi İçin Avukat Zorunlu mudur?

Gerçek ret başvurusunun mutlaka avukat aracılığıyla yapılması zorunlu değildir. Mirasçı şartları bulunuyorsa başvuruyu kendisi de gerçekleştirebilir.

Ancak terekenin borca batık olup olmadığının bilinmediği, ret süresinin başlangıcının tartışmalı olduğu, küçük mirasçıların bulunduğu, terekeye daha önce müdahale edildiği veya mirasçılara karşı icra takibi başlatıldığı dosyalarda hukuki nitelendirme önem kazanır.

Bu tür durumlarda gerçek ret, hükmen ret, resmi tasfiye ve mirasçılık zincirinin birlikte değerlendirilmesi hak kaybını önleyebilir.

Sık Sorulan Sorular

Sonuç

Mirasın reddi nasıl yapılır? sorusunun temel cevabı, gerçek ret bakımından mirasbırakanın son yerleşim yerindeki Sulh Hukuk Mahkemesine süresi içerisinde, kayıtsız ve şartsız bir ret beyanında bulunulmasıdır.

Ancak her miras dosyasında uygulanacak hukuki yol aynı değildir. Terekenin açık biçimde borca batık olduğu durumlarda hükmen ret, üç aylık sürenin başlangıcının tartışmalı olduğu hâllerde süre hesabı, küçük mirasçıların bulunduğu dosyalarda temsil hükümleri ve ret sonrasında miras payının kimlere geçeceği ayrıca incelenmelidir.

Özellikle yüksek miktarda borç bulunan terekelerde tereke malları üzerinde işlem yapılmadan önce aktif ve pasiflerin belirlenmesi, ret süresinin kontrol edilmesi ve mirasçılık zincirinin ortaya çıkarılması önem taşır.

Bilgilendirme: Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Mirasın reddinde süre, terekenin niteliği, mirasçılık ilişkisi ve daha önce yapılan işlemler somut dosyaya göre farklı hukuki sonuçlar doğurabilir.