İş Kazası SGK'ya Nasıl Bildirilir?

İş kazasının meydana gelmesinden sonra işveren bakımından yapılması gereken işlemler yalnızca çalışanın sağlık kuruluşuna götürülmesinden ibaret değildir. Kazanın hukuken doğru biçimde kayıt altına alınması, Sosyal Güvenlik Kurumuna süresinde bildirilmesi ve olayın gerçekleşme biçimini ortaya koyan delillerin korunması hem işçinin sosyal güvenlik hakları hem de ileride doğabilecek hukuki uyuşmazlıklar bakımından büyük önem taşır.

Özellikle iş kazası SGK bildirimi, uygulamada en fazla hata yapılan aşamalardan biridir. Bildirimin hiç yapılmaması, geç yapılması veya olayın gerçeğe aykırı şekilde bildirilmesi işveren bakımından idari ve mali sonuçlar doğurabilir. Buna karşılık işverenin bildirim yapmamış olması, olay gerçekten iş kazası niteliğindeyse işçinin bütün haklarının ortadan kalktığı anlamına gelmez.

İş kazasının Sosyal Güvenlik Kurumu bakımından nasıl değerlendirileceği esas olarak 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu çerçevesinde belirlenmektedir.

İş Kazası Bildirimi Nedir?

İş kazası bildirimi, kanunda iş kazası olarak değerlendirilebilecek bir olayın meydana geldiğinin yetkili mercilere ve özellikle Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmesidir.

Bildirim yalnızca idari bir formalite değildir. İş kazasının Kurum kayıtlarına girmesi, olayın gerektiğinde SGK tarafından incelenmesi, geçici veya sürekli iş göremezlik durumunun değerlendirilmesi ve sigortalının sosyal güvenlik hukukundan doğan haklarının sağlıklı biçimde yürütülebilmesi bakımından önemlidir.

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ayrıca işverene bütün iş kazalarının kaydını tutma, gerekli incelemeleri yapma ve bunlara ilişkin rapor düzenleme yükümlülüğü yüklemektedir. İş kazasının meydana gelmesi durumunda kayıt yükümlülüğü ile SGK'ya bildirim yükümlülüğü birbirinden ayrı fakat birbiriyle bağlantılı süreçlerdir.

Hangi Olaylar İş Kazası Olarak Bildirilmelidir?

SGK'ya bildirim yapılmadan önce olayın iş kazası kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği önem taşır. Bununla birlikte işverenin kendi kusurlu olmadığını düşündüğü gerekçesiyle iş kazasını bildirmemesi doğru bir yaklaşım değildir.

5510 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre hizmet akdiyle çalışan sigortalının işyerinde bulunduğu sırada meydana gelen olaylar, yürütülen iş nedeniyle gerçekleşen kazalar, işçinin görevle başka bir yere gönderildiği sırada yaşadığı olaylar, kanunda öngörülen süt izni sırasında meydana gelen kazalar ve işveren tarafından sağlanan taşıtla işe gidiş veya geliş sırasında meydana gelen kazalar iş kazası kapsamında değerlendirilebilir.

İş kazasının hangi olayları kapsadığı konusunda daha ayrıntılı bilgi için İş Kazası Nedir? Hangi Olaylar İş Kazası Sayılır? başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.

İş Kazasını SGK'ya Kim Bildirir?

İş kazasının SGK'ya bildirilmesinden kimin sorumlu olduğu sigortalının sosyal güvenlik statüsüne göre değişmektedir.

4/a Kapsamındaki İşçilerde Bildirimi İşveren Yapar

Hizmet akdiyle çalışan, başka bir ifadeyle genel olarak 4/a kapsamında sigortalı olan işçinin iş kazası geçirmesi hâlinde SGK'ya yasal bildirim yükümlülüğü işverene aittir.

5510 sayılı Kanun'un 13. maddesi kapsamında işverenin iş kazasını yetkili kolluk kuvvetlerine derhal, Sosyal Güvenlik Kurumuna ise kural olarak kazadan sonraki üç iş günü içerisinde bildirmesi gerekmektedir.

4/b Kapsamındaki Sigortalılarda Bildirim

Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışan 4/b sigortalıları bakımından bildirim bizzat sigortalı tarafından yapılır. Bu kişiler iş kazasını, rahatsızlıklarının bildirim yapmalarına engel olmadığı günden sonraki üç iş günü içerisinde SGK'ya bildirmelidir. Bununla birlikte bu bildirim bakımından bir aylık üst sınır bulunmaktadır.

SGK'nın iş kazasına ilişkin resmî açıklamasına Sosyal Güvenlik Kurumu İş Kazası Bilgilendirme Sayfası üzerinden ulaşılabilir.

İş Kazası SGK'ya Kaç Gün İçinde Bildirilir?

İş kazası bildirim süresi bakımından 4/a kapsamında çalışan işçiler yönünden temel kural kazadan sonraki üç iş günüdür. Ancak bildirimin yapılacağı merci ve sigortalılık statüsüne göre farklı süreler söz konusu olabilir.

Örneğin işveren tarafından başka bir şehre görevlendirilen işçinin işverenin kontrolü dışındaki bir yerde kaza geçirmesi ve durumun işverene daha sonra ulaşması hâlinde öğrenme tarihine ilişkin istisna gündeme gelebilir.

SGK'nın kendi açıklamasında Pazartesi günü iş kazası geçiren sigortalının bildiriminin en geç Perşembe günü, Çarşamba günü meydana gelen kazanın bildiriminin ise en geç takip eden Pazartesi günü yapılması gerektiği örneklenmektedir.

İş Kazası SGK Bildirimi Nasıl Yapılır?

İş kazasının SGK'ya bildirilmesinde elektronik bildirim en pratik yöntemlerden biridir. Bunun yanında ilgili Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü veya Sosyal Güvenlik Merkezine fiziki bildirim yapılması da mümkündür.

1. İş Kazasının Olay Bilgileri Toplanmalıdır

Bildirim yapılmadan önce kazanın tarih ve saati, gerçekleştiği yer, işçinin yaptığı iş, olayın oluş şekli, yaralanmanın niteliği, tanıklar ve gerçekleştirilen sağlık müdahalesi mümkün olduğunca açık biçimde belirlenmelidir.

Burada amaç işçi veya işveren lehine hukuki sonuç yaratacak ifadeler oluşturmak değildir. Bildirimin olayın gerçek oluş biçimini yansıtması gerekir.

Özellikle ciddi iş kazalarında iş kazası tutanağı, olay yeri fotoğrafları, kamera görüntüleri, tanık bilgileri, hastane kayıtları ve diğer deliller ayrıca korunmalıdır. Kazadan sonraki ilk aşamada işçinin yapması gereken işlemler için İş Kazası Geçiren İşçi Ne Yapmalı? 2026 Rehberi başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.

2. e-Sigorta Üzerinden İş Kazası Bildirimi

SGK, iş kazası ve meslek hastalığı bildirimlerinin elektronik ortamda gerçekleştirilmesine imkân vermektedir. İşveren tarafından e-Sigorta sistemi üzerinden İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirim uygulamasına giriş yapılarak gerekli bilgiler doldurulabilir.

SGK'nın elektronik iş kazası bildirim sistemine SGK İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirim Uygulaması üzerinden erişilebilir.

Bildirim tamamlandıktan sonra sistem tarafından oluşturulan kayıt ve bildirim bilgilerinin saklanması önemlidir. Formun yalnızca hazırlanmış olması yeterli değildir. Bildirimin SGK sistemine başarıyla iletildiği kontrol edilmelidir.

3. SGK-032 İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirim Formu

Elektronik bildirim dışında SGK-032 İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirim Formu kullanılarak bildirim yapılması da mümkündür. Bildirge doğrudan veya mevzuata uygun posta yöntemiyle ilgili Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne ya da Sosyal Güvenlik Merkezine gönderilebilir.

Güncel SGK-032 formuna SGK'nın Form ve Dilekçeler sayfasından ulaşılabilir.

İş Kazası Kolluk Kuvvetlerine de Bildirilmeli midir?

Evet. 5510 sayılı Kanun'un 13. maddesi kapsamında 4/a ve ilgili sigortalılar bakımından işverenin iş kazasını o yer yetkili kolluk kuvvetlerine derhal bildirmesi öngörülmektedir.

Dolayısıyla SGK'ya üç iş günü içerisinde yapılacak bildirim ile kolluk kuvvetlerine yapılacak bildirim aynı işlem değildir.

Özellikle ölüm, ağır yaralanma, yüksekten düşme, makine kazası, uzuv kaybı veya başka kişilerin cezai sorumluluğunun gündeme gelebileceği olaylarda kazanın adli boyutu ayrıca önem taşımaktadır. Bu tür kazalarda olay yeri incelemesi, tanık beyanları, kamera görüntüleri ve diğer deliller ileride yürütülebilecek ceza soruşturması ile iş kazası tazminat davası bakımından da önem taşıyabilir.

Hastanenin İş Kazasını Bildirmesi İşverenin Bildirim Yükümlülüğünü Ortadan Kaldırır mı?

Hayır. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca sağlık hizmeti sunucularının kendilerine intikal eden iş kazalarını belirlenen süre içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirme yükümlülüğü bulunmaktadır.

Ancak sağlık kuruluşunun bildirim yükümlülüğü ile işverenin SGK'ya yönelik üç iş günlük bildirim yükümlülüğü birbirinden bağımsızdır.

İş Kazası Üç Gün İçinde Bildirilmezse Ne Olur?

İş kazasının yasal süresi içerisinde bildirilmemesi işveren bakımından birden fazla hukuki ve mali sonuç doğurabilir.

İlk olarak 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında idari para cezası uygulanması mümkündür. Uygulanacak idari para cezaları yıllara göre güncellenmekte ve işyerinin çalışan sayısı ile tehlike sınıfı gibi unsurlara göre farklılaşabilmektedir.

Bunun yanında 5510 sayılı Kanunun ilgili hükümleri uyarınca iş kazasının süresi içerisinde bildirilmemesi durumunda, bildirimin Kuruma yapıldığı tarihe kadar sigortalıya ödenecek bazı geçici iş göremezlik ödeneklerinin işverenden tahsil edilmesi gündeme gelebilir.

SGK'nın resmî iş kazası bilgilendirme sayfasında da 4/a sigortalıları bakımından süresinde bildirim yapılmaması hâlinde bildirimin Kuruma yapıldığı tarihe kadar ödenecek geçici iş göremezlik ödeneğinin işverenden tahsil edileceği ve ayrıca idari para cezası uygulanabileceği belirtilmektedir.

İşveren İş Kazasını SGK'ya Bildirmezse İşçinin Hakları Kaybolur mu?

İşverenin iş kazasını bildirmemesi olayın hukuki niteliğini kendiliğinden değiştirmez. Başka bir ifadeyle gerçekten 5510 sayılı Kanun kapsamında meydana gelmiş bir olay, yalnızca işveren bildirimde bulunmadığı için iş kazası olmaktan çıkmaz.

Bununla birlikte bildirimin yapılmaması işçi açısından olayın ispatını ve SGK tahkikatı sürecini zorlaştırabilir. Bu nedenle işçi veya yakınlarının hastane kayıtlarını, istirahat raporlarını, olay yeri fotoğraflarını, kamera görüntülerini, tanık bilgilerini, kolluk kayıtlarını, işyeri belgelerini ve diğer delilleri muhafaza etmesi büyük önem taşır.

Uyuşmazlık hâlinde SGK nezdinde olayın iş kazası olarak değerlendirilmesine ilişkin tahkikat süreci yürütülebilir. Kurumun olayı iş kazası kabul etmemesi hâlinde somut olayın özelliklerine göre iş kazasının tespitine ilişkin yargısal yollar gündeme gelebilir.

İş kazası sonucunda maddi veya manevi zarar meydana gelmişse sosyal güvenlik sürecinden ayrı olarak işverenin ve varsa diğer sorumluların özel hukuk sorumluluğu da değerlendirilmelidir. Tazminat sürecinin şartları, kusur değerlendirmesi ve talep edilebilecek zarar kalemleri hakkında İş Kazası Tazminat Davası Nedir ve Nasıl Açılır? başlıklı makalemizden ayrıntılı bilgi edinebilirsiniz.

SGK Bildirimi İşverenin Kusurlu Olduğu Anlamına Gelir mi?

Hayır. İşverenin kazayı SGK'ya bildirmesi, “kazada tamamen kusurluyum” şeklinde bir kabul anlamına gelmez.

İş kazası kavramı sosyal güvenlik hukukuna ilişkin bir nitelendirmedir. İşverenin maddi ve manevi tazminattan sorumlu tutulup tutulmayacağı ise iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri, kazanın teknik meydana geliş biçimi, tarafların davranışları, kusur, zarar ve nedensellik bağı başta olmak üzere somut olayın tüm özellikleri dikkate alınarak ayrıca değerlendirilir.

İş kazalarındaki SGK tahkikatı, işverenin sorumluluğu, işçinin hakları ve dava süreçleri konusunda daha geniş bilgi için İş Hukuku ve İş Kazası faaliyet alanımız ile İstanbul İş Kazası Avukatı başlıklı rehberimizi inceleyebilirsiniz.

İş Kazası Bildiriminde En Sık Yapılan Hatalar

Uygulamada en sık karşılaşılan hatalardan biri, hafif olduğu düşünülen kazaların bildirilmemesidir. Oysa ilk anda basit görünen bir yaralanma ilerleyen dönemde daha ciddi veya kalıcı sonuçlar doğurabilir.

Bir diğer önemli hata, iş kazasının gerçekleşme biçiminin gerçeğe aykırı veya eksik şekilde yazılmasıdır. Özellikle “işçi kendi dikkatsizliği nedeniyle düştü” gibi henüz teknik ve hukuki inceleme yapılmadan kusur değerlendirmesi içeren ifadelerden kaçınılmalıdır. Bildirim formunun temel amacı kazanın somut gerçekleşme biçiminin açıklanmasıdır.

Kazanın tarihinin yanlış yazılması, olay yerinin yeterince belirtilmemesi, tanık bilgilerinin kaydedilmemesi, sağlık kuruluşuna yapılan sevkin belgelendirilmemesi, elektronik bildirimin tamamlandığının kontrol edilmemesi ve üç iş günlük sürenin yanlış hesaplanması uygulamada önemli sorunlara neden olabilir.

İş kazası bildirimi, kazadan sonra yürütülecek hukuki işlemlerin yalnızca ilk aşamasıdır. Ağır yaralanmalı veya ölümlü kazalarda SGK tahkikatı, ceza soruşturması, kusur incelemesi, çalışma gücü veya meslekte kazanma gücü kaybına ilişkin değerlendirmeler ve tazminat süreçleri birbiriyle bağlantılı şekilde ilerleyebilir.

Bu nedenle özellikle kalıcı yaralanma, uzuv kaybı, yüksekten düşme, makine kazası, ölüm, sigortasız çalışma veya birden fazla işverenin bulunduğu olaylarda yalnızca SGK bildirimine odaklanılmamalı, kazanın bütün hukuki sonuçları birlikte değerlendirilmelidir.

Sonuç: İş Kazası SGK'ya Nasıl Bildirilir?

İş kazası SGK'ya nasıl bildirilir? sorusunun temel cevabı 4/a kapsamındaki çalışanlar bakımından açıktır. İşveren iş kazasını yetkili kolluk kuvvetlerine derhal, Sosyal Güvenlik Kurumuna ise kural olarak kazadan sonraki üç iş günü içerisinde bildirmelidir. Kaza işverenin kontrolü dışında meydana gelmişse üç iş günlük süre kazanın öğrenildiği tarihten itibaren başlar.

Bildirim SGK'nın elektronik sistemi üzerinden yapılabileceği gibi SGK-032 İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirim Formu kullanılarak ilgili Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü veya Sosyal Güvenlik Merkezine de gerçekleştirilebilir.

İş kazasının süresinde bildirilmemesi işveren bakımından idari para cezası ve SGK tarafından yapılan bazı ödemelerin işverenden tahsil edilmesi gibi sonuçlar doğurabilir. Buna karşılık işverenin bildirim yapmaması, gerçekte meydana gelmiş bir iş kazası nedeniyle işçinin haklarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

4/a kapsamında yasal bildirim yükümlülüğü işverene ait olmakla birlikte işçi de Sosyal Güvenlik Kurumuna başvurarak olayın iş kazası olarak incelenmesini isteyebilir. İş kazası niteliğinin tespiti sosyal güvenlik hukukuyla bağlantılı olduğundan Kurum somut olaya ilişkin gerekli inceleme ve tahkikatı yapabilir.

İş kazası sonrasında tazminat hakkı, kusur değerlendirmesi, SGK süreci ve dava şartları hakkında ayrıntılı bilgi için iş kazası tazminat davası, iş kazası geçiren işçinin yapması gerekenler ve İstanbul iş kazası avukatı başlıklı içeriklerimizi inceleyebilirsiniz.