TMK m. 495-501Halefiyet / kök-kol hesabıSon hukuk kontrolü: 29.08.2026
Miras Payı Hesaplama Aracı
Türk Medeni Kanunu'nun zümre sistemi uyarınca yasal miras payını; sağ kalan eş, altsoy, ana-baba kolları ve üçüncü zümredeki özel kuralları dikkate alarak hesaplar.
1. Tereke ve temel bilgiler
Tutar girmek zorunlu değildir. Tutar girilmezse yalnızca oran ve pay kesri hesaplanır.
Mal rejimi tasfiyesi, tereke borçları ve gerekli giderler sonrası paylaşılacak net değeri girmeniz önerilir.
Mirasbırakanın sağ kalan eşi var mı?
En yakın yasal mirasçı zümresi
Önceki zümrede mirasçı varsa sonraki zümre mirasçı olamaz. Bu nedenle yalnız en yakın zümreyi seçin.
Net tereke uyarısı: Sağ kalan eşin mal rejiminden doğan katılma/değer artış payı gibi alacakları miras payından farklıdır. Bu araç mal rejimi tasfiyesi yapmaz.
2. Aile ağacını oluşturun
Hesabın hukuki kapsamı
Araç yasal mirasçılık hesabına odaklanır. Aşağıdaki özel durumlar varsa sonuç ayrıca hukukî değerlendirme gerektirir.
Vasiyetname / miras sözleşmesi, mirastan feragat, mirasın reddi, mirastan çıkarma, mirastan yoksunluk, denkleştirme, tenkis, gaiplik, cenin, devam eden boşanma davası ve soybağı uyuşmazlıkları bu otomatik hesapta sonuçlandırılmaz.
Hangi kanun kuralları uygulanıyor?
TMK m. 495Altsoy, eşitlik ve her derecede halefiyet.
TMK m. 496Ana-baba zümresi ve bir tarafın tükenmesi hâli.
TMK m. 497Üçüncü zümre, taraf/kök sistemi ve sağ kalan eş istisnası.
TMK m. 499Eşin zümreye göre 1/4, 1/2, 3/4 veya tam payı.
TMK m. 500-501Evlatlık ve Devletin yasal mirasçılığı.
TMK m. 505-507Saklı pay ve tasarruf edilebilir kısım için temel oranlar.
(function(){
'use strict';
const root = document.getElementById('sceMirasCalculator');
if(!root) return;
const $ = (sel, ctx=root) => ctx.querySelector(sel);
const $$ = (sel, ctx=root) => Array.from(ctx.querySelectorAll(sel));
let seq = 1;
const uid = (prefix='n') => prefix + '_' + (seq++);
function gcd(a,b){
a=Math.abs(a); b=Math.abs(b);
while(b){ const t=b; b=a%b; a=t; }
return a || 1;
}
function F(n,d=1){
if(d===0) throw new Error('Payda sıfır olamaz.');
if(d<0){ n=-n; d=-d; }
const g=gcd(n,d);
return {n:n/g,d:d/g};
}
function fAdd(a,b){ return F(a.n*b.d+b.n*a.d,a.d*b.d); }
function fMul(a,b){ return F(a.n*b.n,a.d*b.d); }
function fDivInt(a,k){ return F(a.n,a.d*k); }
function fNum(a){ return a.n/a.d; }
function fText(a){ return a.d===1 ? String(a.n) : a.n + '/' + a.d; }
function makeNode(name='', status='alive', meta={}){
return {id:uid('p'), name, status, children:[], ...meta};
}
function freshState(){
return {
spouse:false,
zone:'z1',
estate:null,
showReserved:true,
z1:[makeNode('1. Çocuk','alive',{kind:'child'})],
z2:{
mother:{id:'mother',name:'Anne',status:'alive'},
father:{id:'father',name:'Baba',status:'alive'},
siblings:[]
},
z3:{
maternal:{
key:'maternal',
label:'Anne tarafı',
gps:[
{id:'mgm',name:'Anneanne',status:'alive'},
{id:'mgf',name:'Anne tarafından büyükbaba',status:'alive'}
],
branches:[]
},
paternal:{
key:'paternal',
label:'Baba tarafı',
gps:[
{id:'pgm',name:'Babaanne',status:'alive'},
{id:'pgf',name:'Baba tarafından büyükbaba',status:'alive'}
],
branches:[]
}
}
};
}
let state=freshState();
const estateEl=$('#mcEstate');
const treeEditor=$('#mcTreeEditor');
const treeIntro=$('#mcTreeIntro');
const resultArea=$('#mcResultArea');
const reservedEl=$('#mcShowReserved');
function esc(v){
return String(v ?? '').replace(/[&'"]/g, c => ({'&':'&','':'>',"'":''','"':'"'}[c]));
}
function parseMoney(raw){
if(!raw || !String(raw).trim()) return null;
let s=String(raw).trim().replace(/\s/g,'').replace(/TL|₺/gi,'');
if(s.includes(',') && s.includes('.')){
s=s.replace(/\./g,'').replace(',','.');
} else if(s.includes(',')){
s=s.replace(',','.');
} else {
const dots=(s.match(/\./g)||[]).length;
if(dots>1 || (dots===1 && /^\d{1,3}(\.\d{3})+$/.test(s))) s=s.replace(/\./g,'');
}
const n=Number(s.replace(/[^0-9.-]/g,''));
return Number.isFinite(n) && n>=0 ? n : null;
}
function money(n){
if(n==null || !Number.isFinite(n)) return '—';
return new Intl.NumberFormat('tr-TR',{style:'currency',currency:'TRY',maximumFractionDigits:2}).format(n);
}
function pct(fr){ return new Intl.NumberFormat('tr-TR',{minimumFractionDigits:0,maximumFractionDigits:4}).format(fNum(fr)*100)+'%'; }
function normalizeName(node, fallback){
return (node.name||'').trim() || fallback;
}
function eligibleRecursive(node){
if(node.status==='alive') return true;
return (node.children||[]).some(eligibleRecursive);
}
function addResult(map, node, share, type, path, reservedType='none'){
if(!share || share.n===0) return;
const key=node.id;
if(!map.has(key)){
map.set(key,{id:key,name:normalizeName(node,type),share:F(0,1),type,paths:new Set(),reservedType});
}
const r=map.get(key);
r.share=fAdd(r.share,share);
if(path) r.paths.add(path);
if(r.reservedType==='none' && reservedType!=='none') r.reservedType=reservedType;
}
function distributeNodes(nodes, total, map, opts={}){
const eligible=nodes.filter(eligibleRecursive);
if(!eligible.length) return false;
const each=fDivInt(total,eligible.length);
eligible.forEach((node,idx)=>{
const fallback=(opts.fallbackPrefix||'Mirasçı')+' '+(idx+1);
if(node.status==='alive'){
addResult(map,node,each,opts.type||'Mirasçı',opts.pathFn?opts.pathFn(node):'',opts.reservedType||'none');
} else {
distributeNodes(node.children,each,map,{
type:opts.descType||opts.type||'Altsoy',
fallbackPrefix:'Altsoy',
reservedType:opts.descReservedType ?? opts.reservedType ?? 'none',
pathFn:(child)=>{
const base=opts.pathFn?opts.pathFn(node):normalizeName(node,fallback);
return base+' → '+normalizeName(child,'Altsoy');
},
descType:opts.descType||'Altsoy',
descReservedType:opts.descReservedType ?? opts.reservedType ?? 'none'
});
}
});
return true;
}
function calcZ1(relativeShare,map){
const ok=distributeNodes(state.z1,relativeShare,map,{
type:'Altsoy',descType:'Altsoy',reservedType:'desc',descReservedType:'desc',fallbackPrefix:'Çocuk kolu',
pathFn:(n)=>normalizeName(n,'Çocuk kolu')
});
return {ok};
}
function z2SideNodes(side){
return state.z2.siblings.filter(n=>n.relation==='full' || n.relation===side);
}
function z2SideEligible(side){
const parent=side==='maternal'?state.z2.mother:state.z2.father;
if(parent.status==='alive') return true;
return z2SideNodes(side).some(eligibleRecursive);
}
function calcZ2(relativeShare,map){
const mOk=z2SideEligible('maternal');
const pOk=z2SideEligible('paternal');
const active=[mOk,pOk].filter(Boolean).length;
if(!active) return {ok:false};
const sideShare=fDivInt(relativeShare,active);
if(mOk){
if(state.z2.mother.status==='alive') addResult(map,state.z2.mother,sideShare,'Anne','Anne kolu','parent');
else distributeNodes(z2SideNodes('maternal'),sideShare,map,{
type:'Kardeş / altsoy',descType:'Yeğen / altsoy',reservedType:'none',descReservedType:'none',
pathFn:(n)=>'Anne kolu → '+normalizeName(n,'Kardeş kolu')
});
}
if(pOk){
if(state.z2.father.status==='alive') addResult(map,state.z2.father,sideShare,'Baba','Baba kolu','parent');
else distributeNodes(z2SideNodes('paternal'),sideShare,map,{
type:'Kardeş / altsoy',descType:'Yeğen / altsoy',reservedType:'none',descReservedType:'none',
pathFn:(n)=>'Baba kolu → '+normalizeName(n,'Kardeş kolu')
});
}
return {ok:true};
}
function z3BranchBelongs(branch,gpIndex){
return branch.relation==='both' || branch.relation===String(gpIndex);
}
function z3GpEligible(side,gpIndex){
const gp=side.gps[gpIndex];
if(gp.status==='alive') return true;
const branches=side.branches.filter(b=>z3BranchBelongs(b,gpIndex));
if(state.spouse){
return branches.some(b=>b.status==='alive');
}
return branches.some(eligibleRecursive);
}
function z3SideEligible(side){ return z3GpEligible(side,0) || z3GpEligible(side,1); }
function calcZ3(relativeShare,map){
const sides=[state.z3.maternal,state.z3.paternal].filter(z3SideEligible);
if(!sides.length) return {ok:false};
const sideShare=fDivInt(relativeShare,sides.length);
sides.forEach(side=>{
const gpIdx=[0,1].filter(i=>z3GpEligible(side,i));
const gpShare=fDivInt(sideShare,gpIdx.length);
gpIdx.forEach(i=>{
const gp=side.gps[i];
const gpLabel=gp.name;
if(gp.status==='alive'){
addResult(map,gp,gpShare,'Büyük ebeveyn',side.label+' → '+gpLabel,'none');
return;
}
const branches=side.branches.filter(b=>z3BranchBelongs(b,i));
if(state.spouse){
const aliveChildren=branches.filter(b=>b.status==='alive');
const each=fDivInt(gpShare,aliveChildren.length);
aliveChildren.forEach(b=>addResult(map,b,each,'Amca / hala / dayı / teyze',side.label+' → '+gpLabel+' → '+normalizeName(b,'Büyük ebeveyn çocuğu'),'none'));
} else {
distributeNodes(branches,gpShare,map,{
type:'Büyük ebeveyn altsoyu',descType:'Büyük ebeveyn altsoyu',reservedType:'none',descReservedType:'none',
pathFn:(n)=>side.label+' → '+gpLabel+' → '+normalizeName(n,'Büyük ebeveyn çocuğu')
});
}
});
});
return {ok:true};
}
function calc(){
const map=new Map();
let warning='';
let activeLabel='';
let rationale='';
let spouseShare=F(0,1);
let relativeShare=F(1,1);
if(state.zone==='z1'){
activeLabel='1. Zümre — Altsoy';
if(state.spouse){ spouseShare=F(1,4); relativeShare=F(3,4); }
const tmp=new Map();
const z=calcZ1(relativeShare,tmp);
if(!z.ok){
return {error:'1. zümre seçildi ancak miras hakkı bulunan bir altsoy kolu oluşturulmadı. Altsoy yoksa 2. veya 3. zümreyi seçin.'};
}
tmp.forEach((v,k)=>map.set(k,v));
rationale=state.spouse?'Sağ kalan eş altsoy ile birlikte mirasçı olduğundan eş 1/4, altsoy toplam 3/4 pay alır.':'Altsoy, kök başına eşit ve gerektiğinde halefiyet yoluyla mirasçı olur.';
}
if(state.zone==='z2'){
activeLabel='2. Zümre — Ana / baba zümresi';
if(state.spouse){ spouseShare=F(1,2); relativeShare=F(1,2); }
const tmp=new Map();
const z=calcZ2(relativeShare,tmp);
if(!z.ok){
return {error:'2. zümre seçildi ancak anne/baba veya onların altsoyundan mirasçı bir kol bulunmadı. Bu durumda 3. zümreyi değerlendirin.'};
}
tmp.forEach((v,k)=>map.set(k,v));
rationale=state.spouse?'Sağ kalan eş ana-baba zümresiyle birlikte 1/2 pay alır; kalan 1/2 ana ve baba tarafları arasında kanundaki kök-kol esasına göre dağıtılır.':'Ana ve baba kolları esas alınır; bir taraf tamamen tükenmişse o tarafın payı diğer tarafa geçer.';
}
if(state.zone==='z3'){
activeLabel='3. Zümre — Büyük ana / büyük baba zümresi';
let tmp=new Map();
let z;
if(state.spouse){
spouseShare=F(3,4); relativeShare=F(1,4);
z=calcZ3(relativeShare,tmp);
if(!z.ok){
spouseShare=F(1,1); relativeShare=F(0,1);
warning='Üçüncü zümrede sağ kalan eşle birlikte mirasçı olabilecek büyük ana/büyük baba veya onların hayatta olan çocuğu bulunmadığı için mirasın tamamı eşe bırakıldı.';
} else tmp.forEach((v,k)=>map.set(k,v));
rationale=z.ok?'Sağ kalan eş üçüncü zümreyle birlikte 3/4 pay alır. Eş bulunduğunda büyük ebeveynlerin çocuklarından sonraki kuşak (ör. kuzenler) eşle birlikte mirasçı olmaz.':'TMK m. 499/3 kapsamında üçüncü zümrede eşle birlikte mirasçı olabilecek kişi bulunmadığından eş tamamını alır.';
} else {
z=calcZ3(relativeShare,tmp);
if(!z.ok){
map.set('state',{id:'state',name:'Devlet',share:F(1,1),type:'Yasal mirasçı',paths:new Set(['TMK m. 501']),reservedType:'none'});
warning='Üçüncü zümrede de mirasçı bulunmadığı kabul edilerek Devlet mirasçılığı gösterildi.';
} else tmp.forEach((v,k)=>map.set(k,v));
rationale=z.ok?'Üçüncü zümrede önce ana ve baba tarafları, sonra her taraftaki büyük ebeveyn kökleri dikkate alınır; halefiyet her derecede devam eder.':'Yasal mirasçı bırakılmadığı kabul edildiğinden miras Devlete geçer.';
}
}
if(state.zone==='none'){
activeLabel='İlk üç zümrede mirasçı yok';
if(state.spouse){
spouseShare=F(1,1);
rationale='Altsoy, ana-baba zümresi ve eşle birlikte mirasçı olabilecek üçüncü zümre kişileri bulunmadığından mirasın tamamı sağ kalan eşe kalır.';
} else {
map.set('state',{id:'state',name:'Devlet',share:F(1,1),type:'Yasal mirasçı',paths:new Set(['TMK m. 501']),reservedType:'none'});
rationale='Yasal mirasçı bırakılmadığı kabul edildiğinden miras Devlete geçer.';
}
}
if(state.spouse && spouseShare.n>0){
const spouseNode={id:'spouse',name:'Sağ kalan eş'};
const resType=(state.zone==='z1'||state.zone==='z2')?'spouseFull':'spouseThreeQuarters';
addResult(map,spouseNode,spouseShare,'Sağ kalan eş','TMK m. 499',resType);
}
const results=Array.from(map.values()).sort((a,b)=>{
if(a.id==='spouse') return -1;
if(b.id==='spouse') return 1;
if(a.id==='state') return 1;
if(b.id==='state') return -1;
return a.name.localeCompare(b.name,'tr');
});
let legalTotal=F(0,1);
results.forEach(r=>legalTotal=fAdd(legalTotal,r.share));
let reservedTotal=F(0,1);
results.forEach(r=>{
let mult=F(0,1);
if(r.reservedType==='desc') mult=F(1,2);
if(r.reservedType==='parent') mult=F(1,4);
if(r.reservedType==='spouseFull') mult=F(1,1);
if(r.reservedType==='spouseThreeQuarters') mult=F(3,4);
r.reservedShare=fMul(r.share,mult);
reservedTotal=fAdd(reservedTotal,r.reservedShare);
});
const disposable=F(reservedTotal.d-reservedTotal.n,reservedTotal.d);
return {results,legalTotal,reservedTotal,disposable,activeLabel,rationale,warning};
}
function nodeEditorHTML(node,depth=0,opts={}){
const maxDepth=Math.min(depth,4);
const title=opts.title || (depth===0?'Kök':'Altsoy');
const canRemove=opts.canRemove!==false;
const deceased=node.status==='deceased';
const childHint=depth===0?'Altsoy ekle':'Bir alt kuşak ekle';
return `
`;
}
function renderZ1(){
treeIntro.textContent='Her yaşayan çocuk bir kök oluşturur. Mirasbırakandan önce ölen çocuğun payı, kendi altsoyuna halefiyet yoluyla geçer. Evlatlık da evlat edinene karşı kan hısımı gibi girilebilir.';
treeEditor.innerHTML=`
Evlilik dışında doğmuş çocuk, soybağı hukuken kurulmuşsa diğer çocuklarla aynı şekilde bu bölüme eklenir. Evlatlık için kök türünü ayrıca işaretleyebilirsiniz.
${state.z1.map((n,i)=>`
${nodeEditorHTML(n,0,{title:(n.kind==='adopted'?'Evlatlık kolu ':'Çocuk kolu ')+(i+1),scope:'z1',canRemove:true})}
`).join('')}
`;
}
function renderZ2(){
treeIntro.textContent='Ana ve baba iki ayrı köktür. Sağ olan ebeveyn kendi kökünü kapatır. Ölen ebeveynin yerini onun altsoyu alır. Ana-baba bir kardeş iki kökle de bağlantılıdır.';
const showSiblings=state.z2.mother.status==='deceased'||state.z2.father.status==='deceased';
treeEditor.innerHTML=`
${[state.z2.mother,state.z2.father].map(p=>`
${p.name}
`).join('')}
${showSiblings?`
Kardeş kolları
Ana-baba bir kardeşi yalnız bir kez ekleyin ve “Ana-baba bir” seçin. Motor bu kişiyi hem anne hem baba kökünde hesaba katar. Ölen kardeşin altsoyu varsa düğümün altına ekleyin.
${state.z2.siblings.map((n,i)=>`
${nodeEditorHTML(n,0,{title:'Kardeş kolu '+(i+1),scope:'z2',canRemove:true})}
`).join('')}
`:`
Anne ve baba sağ olduğu için kardeşler bu zümrede mirasçı olmaz. Bir ebeveynin durumunu “vefat” olarak değiştirirseniz kardeş kolları açılır.
Sağ kalan eş bulunduğu için bu zümrede büyük ebeveynlerin çocukları eşle birlikte mirasçı olabilir; onların altsoyu (ör. kuzenler) mirasçı olmaz. Bu nedenle burada daha alt kuşak ekleme kapatılmıştır.
`:`
Sağ kalan eş bulunmadığından ölen büyük ebeveynin payı her derecede halefiyetle kendi altsoyuna ilerleyebilir.
`}
${side.branches.map((n,i)=>`
${state.spouse?z3SpouseNodeHTML(n,i,side.key,relName):nodeEditorHTML(n,0,{title:relName+' kolu '+(i+1),scope:'z3:'+side.key,canRemove:true})}
`).join('')}
`:''}`;
}
function z3SpouseNodeHTML(n,i,sideKey,relName){
return `
${relName} kolu ${i+1}
${n.status==='deceased'?`
Bu kişinin altsoyu, sağ kalan eş nedeniyle üçüncü zümrede hesaba katılmaz.
`:''}
`;
}
function renderZ3(){
treeIntro.textContent='Üçüncü zümre iki taraf ve dört büyük ebeveyn kökü üzerinden hesaplanır. Sağ kalan eş varsa kanun, temsil hakkını büyük ebeveynlerin çocukları seviyesinde sınırlar.';
treeEditor.innerHTML=`
Bu bölümde mirasbırakanın annesi/babası veya onların altsoyu bulunmamalıdır; aksi hâlde 2. zümre önceliklidir.
${z3SideHTML(state.z3.maternal)}
${z3SideHTML(state.z3.paternal)}`;
}
function renderNone(){
treeIntro.textContent='İlk üç zümrede mirasçı bulunmadığı senaryo.';
treeEditor.innerHTML=`
Sağ kalan eş varsa TMK m. 499 uyarınca mirasın tamamı eşe kalır. Sağ kalan eş de yoksa TMK m. 501 uyarınca Devlet yasal mirasçıdır.
Bu bölüm yalnız TMK m. 506 oran hesabıdır. Tenkis hesabında TMK m. 507-509 uyarınca tereke tabanı ayrıca belirlenir.
`:''}
Hesaplama metodunu göster
Motor kesirleri ondalık yuvarlama yerine tam pay/payda olarak hesaplar. Aynı kişi iki ayrı kökten pay alabiliyorsa (örneğin ana-baba bir kardeş) aynı kişi düğümü üzerinden paylar toplanır. Üçüncü zümrede ise ana ve baba tarafları ile her taraftaki iki büyük ebeveyn kökü ayrı ayrı değerlendirilir.
Miras Payı Hesaplama – Yasal Miras Payları Nasıl Hesaplanır?
Miras payı hesaplama, mirasbırakanın ölümü üzerine terekenin hangi mirasçılara ve hangi oranlarda geçeceğinin belirlenmesidir. Bu hesap yalnızca mirasçı sayısının tespit edilmesinden ibaret değildir. Türk miras hukukunda öncelikle hangi zümrenin mirasçı olduğu, sağ kalan eşin bulunup bulunmadığı, mirasbırakandan önce ölen mirasçıların altsoylarının mevcut olup olmadığı ve gerektiğinde saklı pay kuralları birlikte değerlendirilmelidir.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, yasal mirasçılığı esas olarak zümre sistemi üzerine kurmuştur. Çocuklar ve onların altsoyu, anne ve baba ile bunların altsoyu, büyükanne ve büyükbabalar ile kanunun izin verdiği ölçüde onların altsoyu belirli bir sıra içinde mirasçı olur. Sağ kalan eş ise herhangi bir zümrenin üyesi değildir. Eşin miras payı, hangi zümreyle birlikte mirasçı olduğuna göre ayrıca hesaplanır. Miras hukukunun genel çerçevesi hakkında ayrıntılı bilgi için Miras Hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Bu nedenle doğru bir miras hesaplama işlemi, aile ağacındaki kişilerin yalnızca sayılmasını değil, her mirasçının hangi kökten hak kazandığının tespit edilmesini gerektirir. Sayfanın üst kısmındaki Miras Payı Hesaplama Aracı, yasal miras paylarının bu sistem doğrultusunda ön değerlendirmesini yapmak amacıyla hazırlanmıştır.
Miras Payı Nedir?
Mirasbırakanın ölümüyle birlikte mirasa elverişli malvarlığı hakları ve borçları bir bütün hâlinde mirasçılara geçer. Mirasçıların tereke üzerindeki kanundan doğan oranlarına yasal miras payı denir.
Yasal miras payı ile saklı pay aynı kavram değildir. Yasal pay, kişinin kanunen mirasçı olması hâlinde tereke üzerindeki payını ifade eder. Saklı pay ise mirasbırakanın bazı mirasçıların aleyhine tasarrufta bulunamayacağı korunan kısmı gösterir. Dolayısıyla “miras payım ne kadar?” sorusunun cevabı ile “mirasbırakan vasiyetnameyle miras payımı ortadan kaldırabilir mi?” sorusunun cevabı birbirinden farklı hukuki hesaplamalar ve değerlendirmeler gerektirir.
Miras Payları Nasıl Hesaplanır?
Miras payları hesaplanırken uygulanması gereken ilk kural zümre önceliğidir. TMK m. 495 ve devamı hükümleri gereğince daha yakın zümrede mirasçı bulunması, sonraki zümrenin mirasçılığını engeller.
İkinci zümrede de mirasçı yoksa üçüncü zümreye geçilir.
Sağ kalan eş varsa eşin özel miras payı ayrılır.
Kalan pay aktif zümre içerisindeki köklere dağıtılır.
Mirasbırakandan önce ölen mirasçıların yerine gerektiğinde kendi altsoyları geçer.
TMK m. 495 uyarınca çocuklar eşit mirasçıdır. Mirasbırakandan önce ölen çocuğun yerini ise her derecede kendi altsoyu alır. Aynı temsil ve kök mantığı ikinci zümrede anne ve baba bakımından da uygulanır.
Miras Paylaşımında Zümre Sistemi
Birinci Zümre: Çocuklar ve Torunlar
Mirasbırakanın çocukları birinci zümre mirasçılarıdır. Çocuk veya onun yerini alan altsoy varsa anne, baba, kardeş, büyükanne ve büyükbaba yasal mirastan pay alamaz. Birden fazla çocuk bulunması hâlinde çocuklar aynı kök seviyesinde eşit pay alır. Çocuklardan biri mirasbırakandan önce ölmüşse, ona düşecek pay kendi çocuklarına geçer.
Örneğin mirasbırakanın iki çocuğundan biri hayatta, diğeri ise daha önce ölmüş ve iki çocuk bırakmışsa miras iki ana kola ayrılır. Hayatta olan çocuk kendi koluna düşen payı alır. Ölen çocuğun payı ise onun iki çocuğu, yani mirasbırakanın torunları arasında paylaşılır.
İkinci Zümre: Anne, Baba ve Bunların Altsoyu
Mirasbırakanın altsoyu bulunmuyorsa anne ve baba ikinci zümre mirasçılarıdır. Anne ve baba kural olarak eşit pay alır. Anne veya babanın mirasbırakandan önce ölmüş olması hâlinde o kişinin payı kendi altsoyuna geçer. Bu nedenle kardeşlerin mirasçılığı doğrudan ve aslen “kardeş oldukları” için değil, ölmüş anne veya babanın kökünde onların altsoyu olmalarından kaynaklanır.
Bu ayrım özellikle öz kardeş ile yalnız anne veya baba bir kardeşlerin paylarının hesaplanmasında önemlidir. Anne ve babası aynı olan kardeş her iki kökten pay alabilir. Yalnız anne bir kardeş anne kökünden, yalnız baba bir kardeş ise baba kökünden mirasçı olabilir.
Üçüncü Zümre: Büyükanne ve Büyükbabalar
Birinci ve ikinci zümrede hiçbir mirasçı bulunmadığı takdirde sıra büyükanne ve büyükbabalara gelir. Üçüncü zümrede hem anne tarafı hem baba tarafı ayrıca değerlendirilir. Mirasbırakandan önce ölen büyükanne veya büyükbabanın payının hangi kola geçeceği, onun altsoyunun bulunup bulunmadığına göre belirlenir.
Üçüncü Zümrede Kritik Ayrım
Sağ kalan eş varsa üçüncü zümrede büyükanne ve büyükbabalar ile bunların çocukları olan amca, hala, dayı ve teyze mirasçı olabilir. Ancak bunların daha aşağı derecedeki altsoyları eşin bulunduğu durumda mirasçılığa devam edemez.
Eşin Miras Payı Ne Kadardır?
Eşin miras payı, miras payı hesaplamasının en sık hatalı yapıldığı alanlardan biridir. Sağ kalan eşin payı sabit değildir. TMK m. 499'a göre birlikte mirasçı olduğu zümreye göre değişir.
Eşin Birlikte Mirasçı Olduğu Kişiler
Eşin Yasal Miras Payı
Çocuklar veya diğer altsoy
1/4
Anne-baba zümresi
1/2
Büyükanne-büyükbaba ve kanunen eşle birlikte mirasçı olabilen çocukları
3/4
Bunların hiçbiri yoksa
Mirasın tamamı
Örneğin mirasbırakanın sağ kalan eşi ve iki çocuğu varsa eş terekenin 1/4'ünü alır. Kalan 3/4, iki çocuk arasında eşit paylaşılır. Buna göre her çocuğun yasal miras payı 3/8 olur. Mirasbırakanın çocuğu bulunmuyor, eşi ile anne ve babası hayatta bulunuyorsa eş 1/2, anne 1/4, baba ise 1/4 oranında mirasçı olur.
Ölen Çocuğun Miras Payı Kime Kalır?
Miras hukukunda önemli ilkelerden biri halefiyet, diğer ifadeyle temsil yoluyla mirasçılıktır. Mirasbırakandan önce ölen çocuğun payı diğer kardeşlere kendiliğinden eklenmez. Ölen çocuğun altsoyu varsa kendi köküne düşen miras payı bu altsoy arasında paylaşılır.
Örneğin eş ve iki çocuk bulunan bir ailede çocuklardan biri mirasbırakandan önce ölmüş ve iki çocuk bırakmışsa eş yine 1/4 alır. Çocuklara ayrılan 3/4 oranındaki miras iki köke bölünür. Hayatta olan çocuk 3/8 alır. Ölen çocuğun 3/8 oranındaki kök payı ise onun iki çocuğuna 3/16'şar olarak geçer.
Bu nedenle yalnızca “kaç çocuk var?” sorusuna dayanan bir miras hesaplama yöntemi her olayda doğru sonuç vermeyecektir. Mirasçılık sıfatında veya aile ağacında tereddüt bulunan hâllerde, somut dosyanın bir miras hukuku avukatı tarafından değerlendirilmesi gerekir.
Saklı Pay Nasıl Hesaplanır?
Saklı pay, mirasbırakanın tasarruf özgürlüğünü sınırlandıran kanuni korumadır. TMK m. 506 uyarınca altsoyun saklı payı yasal miras payının yarısıdır. Anne ve babadan her birinin saklı payı kendi yasal miras payının dörtte biridir. Sağ kalan eşin saklı payı ise altsoy veya anne-baba zümresiyle birlikte mirasçı olması hâlinde yasal miras payının tamamıdır. Diğer hâllerde yasal miras payının dörtte üçüdür. Kardeşlerin saklı payı bulunmamaktadır.
Saklı payın ihlal edilmesi hâlinde şartları mevcutsa tenkis davası gündeme gelebilir. Ancak tenkis hesabı yalnız yasal miras paylarının bulunmasından ibaret değildir. Tenkise tabi kazandırmalar, tereke borçları ve TMK m. 507 ve devamındaki diğer hesap kalemleri ayrıca değerlendirilmelidir.
Miras Payı Hesabında Tereke Değeri Nasıl Belirlenir?
Miras payı oranının doğru olması, mirasçının fiilen elde edeceği parasal tutarın da kendiliğinden doğru olduğu anlamına gelmez. Öncelikle paylaşmaya esas terekenin belirlenmesi gerekir. Özellikle sağ kalan eş bulunan olaylarda mal rejiminin tasfiyesinden kaynaklanan alacaklar ile miras payı birbirinden ayrılmalıdır.
Eşin edinilmiş mallara katılma rejiminden doğan bir katılma alacağı mevcutsa bu hak, eşin mirasçılık sıfatından bağımsızdır. Mal rejiminin tasfiyesi hakkında genel hukuki çerçeve için Aile ve Boşanma Hukuku sayfamızdaki mal paylaşımı açıklamaları da incelenebilir.
Tereke Değeri Girerken Dikkat
Hesaplama aracına mümkün olduğunca “toplam aile malvarlığı” değil, paylaşılacak net tereke değeri girilmelidir. Sağ kalan eşin mal rejiminden doğan katılma alacağı ile miras payı aynı hak değildir. Önce mal rejiminden kaynaklanan alacakların belirlenmesi, ardından kalan tereke üzerinden miras paylarının hesaplanması gerekebilir.
Miras Payı Hesaplama Aracı Hangi Durumlarda Yeterli Olmaz?
Yukarıdaki Miras Payı Hesaplama Aracı, yasal mirasçılık ve zümre sistemine göre miras oranlarının belirlenmesini kolaylaştırır. Bununla birlikte vasiyetname, miras sözleşmesi, mirasın reddi, mirastan feragat, mirasçılıktan çıkarma, mirastan yoksunluk, muris muvazaası, denkleştirme veya tenkis iddiası bulunan uyuşmazlıklarda yalnızca standart yasal pay hesabıyla sonuca ulaşılması mümkün değildir.
Evlatlık bakımından da özel kurallar vardır. TMK m. 500 gereğince evlatlık ve onun altsoyu evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur. Evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığı devam eder. Buna karşılık evlat edinen ve onun hısımları evlatlığa mirasçı olmaz.
Miras Payı Hesaplamasında Doğru Sonuca Nasıl Ulaşılır?
Miras payının doğru hesaplanabilmesi için önce soybağı ilişkileri ve aktif mirasçı zümresi belirlenmeli, ardından sağ kalan eşin payı ayrılmalı ve kalan tereke kök esasına göre dağıtılmalıdır. Mirasbırakandan önce ölen kişilerin altsoyları, ikinci ve üçüncü zümredeki aile kolları ve saklı pay kuralları gözden kaçırılmamalıdır.
Yargıtay uygulamasında da mirasçılık belgesinin düzenlenmesinde Türk Medeni Kanunu'nun zümre ve halefiyet hükümlerinin doğru uygulanması gerekir. Yanlış zümrenin hesaba katılması veya mirası reddeden kişi gibi özel bir hukuki durumun dikkate alınmaması, mirasçılık belgesindeki payların da hatalı belirlenmesine yol açabilir.
Bu nedenle miras payı hesaplama aracı, yasal oranların hızlı biçimde tespit edilmesi bakımından güçlü bir başlangıç noktasıdır. Ancak mirasın paylaşılması, vasiyetnamenin uygulanması veya mirasçılar arasında uyuşmazlık bulunması hâlinde hesaplama mutlaka somut tereke ve aile yapısı üzerinden hukuken değerlendirilmelidir.
Miras Payı Hesaplama Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Eş ve çocuklar mirası nasıl paylaşır?
Sağ kalan eş altsoy ile birlikte mirasçıysa 1/4 alır. Kalan 3/4 çocuk kökleri arasında paylaşılır; ölen çocuğun payı varsa kendi altsoyuna geçer.
Çocuk varsa anne ve baba mirastan pay alır mı?
Hayır. Birinci zümrede mirasçı olan altsoy bulunduğu sürece ikinci zümredeki anne ve baba ile onların altsoyu yasal mirasçı olamaz.
Ölen çocuğun miras payı kardeşlerine mi geçer?
Ölen çocuğun altsoyu varsa payı kardeşlerine eklenmez; kendi altsoyuna geçer.
Kardeşlerin saklı payı var mıdır?
Hayır. Kardeşler saklı pay sahibi değildir. Yasal miras payları bulunabilse de bu pay saklı pay niteliğinde değildir.
Miras payı hesaplama aracı kesin sonucu gösterir mi?
Araç yasal miras paylarını hesaplar. Vasiyetname, ret, feragat, mal rejimi tasfiyesi veya tenkis gibi özel durumlar ayrıca değerlendirilmelidir.
Mirasçılık sıfatı, tereke veya paylaşım konusunda somut değerlendirme için iletişim sayfamız üzerinden başvurabilirsiniz.
Hukuki dayanak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu. Somut olayın özellikleri sonucu değiştirebilir.
{
"@context": "https://schema.org",
"@type": "FAQPage",
"mainEntity": [
{
"@type": "Question",
"name": "Eş ve çocuklar mirası nasıl paylaşır?",
"acceptedAnswer": {
"@type": "Answer",
"text": "Sağ kalan eş altsoy ile birlikte mirasçıysa 1/4 alır. Kalan 3/4 çocuk kökleri arasında paylaşılır; ölen çocuğun payı varsa kendi altsoyuna geçer."
}
},
{
"@type": "Question",
"name": "Çocuk varsa anne ve baba mirastan pay alır mı?",
"acceptedAnswer": {
"@type": "Answer",
"text": "Hayır. Birinci zümrede mirasçı olan altsoy bulunduğu sürece ikinci zümredeki anne ve baba ile onların altsoyu yasal mirasçı olamaz."
}
},
{
"@type": "Question",
"name": "Ölen çocuğun miras payı kardeşlerine mi geçer?",
"acceptedAnswer": {
"@type": "Answer",
"text": "Ölen çocuğun altsoyu varsa payı kardeşlerine eklenmez; kendi altsoyuna geçer."
}
},
{
"@type": "Question",
"name": "Kardeşlerin saklı payı var mıdır?",
"acceptedAnswer": {
"@type": "Answer",
"text": "Hayır. Kardeşler saklı pay sahibi değildir. Yasal miras payları bulunabilse de bu pay saklı pay niteliğinde değildir."
}
},
{
"@type": "Question",
"name": "Miras payı hesaplama aracı kesin sonucu gösterir mi?",
"acceptedAnswer": {
"@type": "Answer",
"text": "Araç yasal miras paylarını hesaplar. Vasiyetname, ret, feragat, mal rejimi tasfiyesi veya tenkis gibi özel durumlar ayrıca değerlendirilmelidir."
}
}
]
}
