İnfaz Hesabı Nedir?
İnfaz hesabı, kesinleşmiş hapis cezasının hangi usulle yerine getirileceğini ve hükümlünün ceza infaz kurumunda, açık ceza infaz kurumunda veya denetimli serbestlik altında geçireceği yaklaşık süreleri belirleme işlemidir. Halk arasında “ceza yatar hesaplama” olarak adlandırılsa da infaz hukuku yalnızca mahkûmiyet süresini belirli bir orana bölmekten ibaret değildir. Suçun işlendiği tarih, suç türü, hükümlünün yaşı, tekerrür, mahsup, birden fazla ilamın bulunması, iyi hâl değerlendirmesi ve geçici kanun hükümleri sonucu doğrudan değiştirir.
Mahkemenin hükmettiği ceza ile fiilen kapalı ceza infaz kurumunda geçirilecek süre aynı kavram değildir. Önce koşullu salıverilme için kurumda geçirilmesi gereken süre belirlenir. Ardından açık kuruma ayrılma ve denetimli serbestlik koşulları incelenir. Bu nedenle güvenilir bir infaz hesaplaması yapmak amacıyla yalnızca ceza yılı değil, infaz rejimini değiştiren bütün temel veriler birlikte değerlendirilmelidir.
İnfaz Hesabında Hangi Tarih ve Bilgiler Önemlidir?
Suç tarihi, uygulanacak kanunun ve geçici düzenlemelerin belirlenmesinde temel ölçüttür. 1 Haziran 2005’ten önce işlenen suçlarda mülga 647 sayılı Kanun ile sonraki düzenlemeler arasında lehe kanun karşılaştırması gerekecektir. Bu nedenle araç, 1 Haziran 2005 öncesindeki suçlarda kesin tarih üretmek yerine ayrıca hukuki inceleme yapmanız gerektiğine dair uyarı verir.
Ceza süresi kesinleşmiş ilamdan alınmalıdır. Gözaltı, tutukluluk ve aynı dosyada özgürlüğü kısıtlayan diğer süreler mahsup bölümüne gün olarak girilmelidir. Hükümde mükerrirlere özgü infaz rejiminin uygulanmasına karar verilmişse tekerrür derecesi de mutlaka seçilmelidir. Farklı koşullu salıverilme oranlarına tabi birden fazla ceza bulunduğunda her ilamın ayrı ayrı hesaplanması ve toplama kararının dikkate alınması gerekir.
Koşullu Salıverilme Oranları Nasıl Belirlenir?
5275 sayılı Kanunun 107. maddesinde süreli hapis cezaları için genel koşullu salıverilme oranı kural olarak 1/2’dir. Bununla birlikte kasten öldürme, belirli ağırlaşmış yaralama halleri, işkence, eziyet, özel hayatın gizliliğine karşı suçlar ve Kanunda sayılan diğer bazı suçlarda 2/3 oranı uygulanır. Nitelikli cinsel suçlar ile uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçunda yetişkin hükümlüler bakımından oran çoğunlukla 3/4’tür. Terör suçlarında da süreli hapis cezaları yönünden 3/4 oranı gündeme gelir.
Çocuklar bakımından suç türüne bağlı özel oranlar ile kurumda geçirilen günlerin farklı sayılması söz konusu olabilir. 7593 sayılı Kanunla 5275 sayılı Kanunun 107/5. maddesi değiştirilmiştir. Buna göre kasten öldürme suçları (TCK 81, 82 ve 83), cinsel dokunulmazlığa karşı TCK 102 ve 103 kapsamındaki suçlar, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu (TCK 188) ve suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçu (TCK 220) hariç olmak üzere, hükümlünün on beş yaşını dolduruncaya kadar infaz kurumunda geçirdiği bir gün iki gün sayılır. Bu istisna 18 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Daha önce işlenen suçlarda koşullu salıverilme yönünden lehe kanun değerlendirmesi ayrıca yapılmalıdır. 30 Mart 2020’ye kadar işlenen suçlarda ise Geçici 6. maddenin dördüncü fıkrası uyarınca on beş yaşına kadar bir gün üç gün, on sekiz yaşına kadar bir gün iki gün olarak dikkate alınır.
7593 Sayılı Kanun Çocuk Hükümlülerin İnfazını Nasıl Değiştirdi?
18 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe giren 7593 sayılı Kanun, çocuk hükümlüler bakımından hem çocuk eğitimevine ayrılma sistemini hem de koşullu salıverilme hesabındaki çocuk gün çarpanını değiştirmiştir. Yeni 5275 sayılı Kanun m.15/4 uyarınca kasıtlı suçlardan toplam üç yıl veya daha az süreli hapis cezasına mahkûm edilen çocuk hükümlüler ile taksirli suçlardan toplam beş yıl veya daha az süreli hapis cezasına mahkûm edilen çocuk hükümlülerin cezaları doğrudan çocuk eğitimevlerinde yerine getirilir.
Bu süreleri aşan çocuk hükümlülerin çocuk kapalı ceza infaz kurumundan çocuk eğitimevine ayrılması ise sabit bir matematik tarihine bağlanmamıştır. İdare ve gözlem kurulu, en az bir uzman görevlinin katılımıyla en geç üç ayda bir değerlendirme yapar. Çocuk eğitimevine ayrılma bakımından tutum ve davranışları olumsuz değerlendirilen çocuk hükümlünün yeniden değerlendirilme süresi altı ayı geçemez. Bu nedenle hesaplama aracı, üç veya beş yıllık doğrudan eğitimevi sınırını aşan çocuklarda kesin bir “eğitimevine ayrılma tarihi” üretmez ve kurul değerlendirmesi gerektiğini bildirir.
Tekerrür İnfaz Süresini Nasıl Değiştirir?
Birinci defa mükerrirler bakımından süreli hapis cezasında kural olarak 2/3 oranı uygulanır. Ancak suçun kendi infaz oranı daha yüksekse yüksek oran korunur. Tekerrür nedeniyle koşullu salıverilme süresine eklenecek miktar, tekerrüre esas alınan en ağır cezadan fazla olamaz. Bu nedenle gelişmiş hesaplama alanında tekerrüre esas cezanın süresinin ayrıca girilebilmesi sağlanmıştır.
4 Haziran 2025 tarihli değişiklikten önce ikinci defa mükerrirler koşullu salıverilmeden yararlanamıyordu. 7550 sayılı Kanunla bu sistem değiştirilmiş ve süreli hapis cezalarında ikinci defa mükerrir için koşullu salıverilme oranı 3/4 olarak düzenlenmiştir. Buna rağmen hükmün tekerrür yönünden kesin içeriği ve varsa önceki cezalar incelenmeden yalnızca adli sicil kaydına bakılarak sonuç çıkarılmamalıdır.
Denetimli Serbestlik Süresi Nasıl Hesaplanır?
5275 sayılı Kanunun 105/A maddesinde genel kural, açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunan ve koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan iyi hâlli hükümlünün talebi üzerine kalan kısmın denetimli serbestlik altında infaz edilmesidir. Karar kendiliğinden verilmez. Kurum değerlendirme raporu ve infaz hâkimi kararı gerekir.
4 Haziran 2025 ve sonrasında işlenen suçlarda hükümlünün, en az beş gün olmak üzere koşullu salıverilme için kurumda geçirmesi gereken sürenin en az onda birini ceza infaz kurumunda geçirmiş olması gerekir. Kanunun geçici 11. maddesi nedeniyle bu yeni asgari kurumda kalma koşulu 4 Haziran 2025’ten önce işlenen suçlara uygulanmaz.
30 Mart 2020 Öncesi Suçlarda Geçici Madde 6
30 Mart 2020’ye kadar işlenen ve kanunda sayılan istisna suçlar dışında kalan suçlarda genel bir yıllık denetimli serbestlik süresi üç yıl olarak uygulanır. Kasten öldürme, belirli yaralama halleri, işkence, eziyet, cinsel suçlar, özel hayata karşı suçlar, uyuşturucu ticareti, devlet güvenliğine ilişkin katalog suçlar ve terör suçları bu genişlemenin dışında bırakılmıştır.
Sıfır–altı yaş çocuğu bulunan kadınlar ve yetmiş yaşını bitirmiş hükümlüler için, şartları varsa dört yıllık özel süre, hayatını yalnız idame ettiremeyen altmış beş yaş üstü ağır hasta veya engelli hükümlüler için ise sağlık raporu ve yargısal değerlendirmeye bağlı daha geniş bir imkân öngörülmüştür. Bu özel durumlar sabit bir matematik işleminden çok, rapor ve karar gerektiren infaz usulleridir.
31 Temmuz 2023 Düzenlemesi ve 7571 Sayılı Kanun
5275 sayılı Kanunun geçici 10. maddesinin altıncı fıkrası, 7571 sayılı Kanunla 25 Aralık 2025 tarihinde yeniden düzenlenmiştir. Değişiklikten sonra esas ölçüt, hükümlünün 31 Temmuz 2023 tarihinde cezaevinde bulunması değil, istisnalar dışında suçun 31 Temmuz 2023 veya daha önce işlenmiş olmasıdır. Kapsama giren hükümlüler açık ceza infaz kurumuna üç yıl daha erken ayrılabilir ve en az üç ay açık kurumda kalma şartıyla denetimli serbestlik uygulamasından üç yıl erken yararlanabilir.
Bu hüküm, ilgili kişinin normalde yararlanacağı denetimli serbestlik başlangıcını üç yıl öne alır. Dolayısıyla olağan bir yıllık süre dört yıla, geçici 6. madde kapsamında üç yıllık süre ise şartları birlikte oluştuğunda altı yıla kadar çıkabilir. Ancak TCK 82/1-d, e, f kapsamındaki öldürme suçları, deprem nedeniyle yapıların yıkılması sonucu ölümler, TCK 102 ve 103 ile 104/2-3 kapsamındaki cinsel suçlar, devlet güvenliğine ilişkin katalog suçlar, terör ve örgüt faaliyeti kapsamındaki suçlar düzenlemenin dışında kalmaktadır.
Açık Ceza İnfaz Kurumuna Ayrılma Tarihi
Açık kuruma ayrılma yalnızca koşullu salıverilme tarihine göre belirlenmez. Olağan rejimde toplam cezası on yıldan az olanların en az bir ayını, on yıl veya daha fazla olanların ise cezanın onda birini kurumda geçirmesi, iyi hâlli olması ve koşullu salıverilmesine genel olarak yedi yıl veya daha az süre kalması gerekir. Müebbet hapis cezasında beş yıl, yüksek güvenlikli kurumlarda ise cezanın üçte biri ve koşullu salıverilmeye üç yıl şartları önem taşır.
Bazı suçlarda koşullu salıverilmeye kalan süre daha kısadır. Uyuşturucu ticareti, nitelikli hırsızlık ve yağma gibi suçlarda beş yıl, TCK 102 ve 103 ile eşe karşı işlenen TCK 82/1-d, 86/3-a ve 96/2-b kapsamındaki suçlarda üç yıl, terör ve örgütlü suçlarda ise örgütten ayrılma tespitine bağlı olarak bir yıl gibi özel süreler uygulanabilir. Yetişkin hükümlüler bakımından doğrudan açık kuruma ayrılmaya ilişkin mevcut özel hükümler ayrıca değerlendirilir. Çocuk hükümlülerde ise 7593 sayılı Kanun sonrası özel rejim uygulanır: kasıtlı suçlardan toplam üç yıl veya daha az, taksirli suçlardan toplam beş yıl veya daha az hapis cezası doğrudan çocuk eğitimevinde yerine getirilir. Bu sınırları aşan çocuklarda eğitimevine ayrılma idare ve gözlem kurulu değerlendirmesine bağlıdır.
Müebbet ve Ağırlaştırılmış Müebbet Cezalarda İnfaz
Tek müebbet hapis cezasında koşullu salıverilme için genel olarak yirmi dört yıl, tek ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasında otuz yıl kurumda geçirilir. Suçun örgüt faaliyeti kapsamında veya terör suçu olarak işlenmesi halinde bu süreler sırasıyla otuz ve otuz altı yıla çıkabilir. Birinci veya ikinci tekerrür halinde 108. maddedeki otuz üç ve otuz dokuz yıllık süreler gündeme gelir.
Bazı ağırlaştırılmış müebbet hükümlerinde koşullu salıverme yasağı bulunduğundan ceza hayat boyunca devam eder. Ayrıca birden fazla müebbet, ağırlaştırılmış müebbet ile süreli cezanın birleşmesi ve koşullu salıvermenin geri alınması gibi durumlar ayrı üst sınır ve içtima kuralları gerektirir. Yatar hesaplama aracı bu nedenle birden fazla ve farklı nitelikte müebbet cezası için kesin tarih üretmeyecektir.
Mahsup, İyi Hâl ve Müddetname
Gözaltı ve tutuklulukta geçen süreler, aynı suç nedeniyle özgürlüğün kısıtlandığı ölçüde infazdan mahsup edilir. Konutu terk etmeme tedbiri gibi bazı tedbirlerde ise kanundaki özel oran uygulanabilir. Mahsup başlangıç ve bitişleri yanlış girildiğinde tahliye tarihi de aynı ölçüde yanlış çıkar.
Koşullu salıverilme, açık kuruma ayrılma ve denetimli serbestlik yalnızca takvim hesabına bağlı kazanılmış haklar değildir. Hükümlünün kurum kurallarına uyumu, yükümlülüklerini yerine getirmesi, yeniden suç işleme riski ve iyileştirme programlarına katılımı idare ve gözlem kurulunca değerlendirilir. Resmî infaz hesabı Cumhuriyet başsavcılığınca düzenlenen müddetnameye yansımaktadır. Müddetnameye karşı süreden kaynaklı itiraz veya hukuka aykırılık iddiası infaz hâkimliği önüne taşınabilir.
Özel İnfaz Usulleri Hesabı Değiştirir mi?
5275 sayılı Kanunun 110. maddesinde hafta sonu veya gece infazı ile konutta infaz gibi özel usuller düzenlenmiştir. 7550 sayılı Kanunla sınırlar genişletilmiş ve kasten işlenen suçlarda üç yıla, taksirli suçlarda beş yıla kadar cezalar bakımından hafta sonu veya gece infazı ihtimali artırılmıştır. Kadın, çocuk veya altmış beş yaş üstü kişilerde üç yıl, yetmiş yaş üstünde dört yıl, yetmiş beş yaş üstünde beş yıl ve seksen yaş üstünde altı yıla kadar konutta infaz değerlendirilebilir.
Bu sonuçlar otomatik değildir. Suç türü, toplum güvenliği, kişisel durum, raporlar ve infaz hâkiminin kararı belirleyicidir. Terör, örgüt ve cinsel suçlarda önemli kapsam dışı haller bulunur. Yatar hesaplama aracı bu nedenle özel infaz usulünü kesin tahliye tarihi olarak değil, incelenmesi gereken bir hukuki ihtimal olarak bildirir.